ترنمی در هوای بی چگونگی*

نوشتن همیشه حسرتی بوده است بر دل من. همیشه آرزویی بوده است بس دست نیافتنی. کمتر لذتی را می‌شناسم که به اندازه‌ی لذت خوانده شدن کیفورم کند. اصولن وبلاگ نویسی را برای همین شروع کردم، برای اینکه خوانده شوم. آن وقت‌ها که به چرایی و چگونگی فکر نمی‌کردم، آن وقت‌ها که بی‌ـ‌از‌ـ‌چرا و بی‌ـ‌از‌ـ‌چگونه بودم، بیشتر می‌نوشتم. بیشتر و شاید بهتر و مفیدتر. از وقتی که مرض (یا شاید وسواس) چرایی و چگونگی به جانم افتاد، از وقتی که به صورت و محتوا و نسبت آنها فکر کردم، کمتر نوشتم و همیشه نوشته‌هایم را توی ذهنم خط زدم. این وسواس آنقدر ادامه پیدا کرد که عادت به نوشتن را از بین برد. چه فاجعه‌ای بزرگتر از این برای کسی که آرزویش نوشتن بود؟

مشکل شاید خلط ناخودآگاه دو فضای نظر و عمل بود. شاید در حوزه ‌ی نظر می بایستی آرمان‌گرا بود و در حوزه‌ی عمل، واقع‌گرا. ولی راستی مگر تفاوتی واقعی میان نظر (ایده) و واقعیت وجود دارد؟ به گمان من چنین تمایز جدی‌ای وجود ندارد. پس مشکل چه بود؟ شاید مشکل ترسی ناخودآگاه از آزموده شدن و یاد گرفتن در حین آزمایش بود. کنایه‌ای هست در رساله‌ی منطقِ کوچک هگل به کانت، که می‌خواهد قبل از پریدن به درون آب شنا کردن یاد بگیرد؛ کنایه از بابت تأکید کانت بر شناخت ابزار دانش (معرفت) پیش از تلاش برای سنجش دانش، و می‌گوید که سنجش دانش فقط از طریق خود دانش انجام می‌گیرد. مثال هگل وصف حال من و امثال من هم هست، مایی که قبل از نوشتن هر چیزی که به ذهن‌مان می رسید، با خودمان گفتیم «هنوز برای نوشتن‌اش آماده نیستی و باید بیشتر بخوانی» و هیچ وقت هم نتوانستیم ناب‌ترین اندیشه‌هایمان (ناب‌ از ظن خودمان) را در بیش از یک پاراگراف بیان کنیم، چون هیچ وقت آمادگی لازم برای بسط و پرورش‌اش را نداشتیم. ننوشتن و اصرار ناپخته بر پخته نوشتن، باعث شد هیچ وقت اندیشه‌هایمان رو کاغذ نیاید، خوانده نشود و مورد آزمون قرار نگیرد. شفاهی، عالم دهر بودیم، از هزار سوراخ و پستو شاهد و دلیل و برهان می‌آوردیم برای اثبات ادعایمان، اما حال کتبی کردنش را نداشتیم و نیز شجاعت‌اش را. نتیجه این شد که حالا آدم‌هایی هستیم غرغرو که نه تنها خودمان چیزی نمی‌نویسیم که به دیگرانی هم که می‌نویسند خرده می‌گیریم که «مگر می شود روزی یک مطلب تحلیلی یا تفسیری یا پژوهشی نوشت» (که صد البته نمی‌شود). در نمونه‌ی خود من، در همین سه چهار ماه اخیر، دست کم چهار پنج ایده‌ی خوب را به آینده‌ای که در آن صلاحیت نوشتن پیدا کنم موکول کرده‌ام. مثلن می‌خواستم چیزی بنویسم در مورد «نظر کانت راجع به ویکی لیکس»؛ کلی برایش جستجو کردم و منابع متنوع، از فارسی و انگلیسی و آلمانی، دست و پا کردم، برنامه‌ای ریختم که چطور بخوانم، چگونه بنویسم و چطور جنبه‌های مختلف را به هم ربط بدهم تا ایده‌ام را درست بیان کرده باشم. نتیجه این شد که چهار پنج ماه گذشت و ویکی لیکس از مد افتاد و مطلب بیات شد و لابد تا حالا هزار نفر هم راجع به آن نوشته‌اند و من هنوز ربع منابعم را هم نخوانده‌ام و از خلال همین چیزها که خوانده‌ام چیزی بیش از کلیات چهار ماه پیش دستگیرم نشده است. این روال ثابت زایش اندیشه‌های مرده‌ـ‌زاد/گور‌ـ‌زاد من است.

اما اینها همه‌اش بی اهمیت است در برابر چیزی که من و امثال من از خودمان دریغ کردیم. ما خودمان را کشتیم. خودمان را قربانی توهم آرمان‌گرا بودن کردیم.** ما بزرگترین لذت زندگیمان را از خودمان دریغ کردیم، لذت خوانده شدن را؛ و جهانی فرضی، در آینده‌ای فرضی، برای خودمان ساختیم که تو گویی در آن نویسنده‌های بزرگی خواهیم شد، لابد. ***

 

* برگرفته از عنوان کنسرت استاد حسین علیزاده و استاد شهرام ناظری در کلن.

** اشتباه نشود: آرمان‌گرایی توهم نیست، ما توهمی از آرمان‌گرایی را در ذهن خودمان پروار کرده‌ایم.

*** در این جنایت عوامل دیگری هم دخیل بوده‌اند که اتفاقن اگر نقش‌شان پر رنگ‌تر از کرده‌ی خود ما نباشد، کمرنگ‌تر هم نیست. اما فعلن این یادداشت قرار است تصفیه حسابی با خودم باشد.

/ 5 نظر / 27 بازدید
فرین

دقیق به خاطر همین دلیل مدتها ننوشتم اونم منی که از 8 سالگی کشف کردم فقط نوشتن که روحم را آروم می کنه و جدالهای ذهنیم را ساکت . اما وقتی بزرگ شدم عینک عیب بینی به چشم زدم و دیگه هیچ نوشته ای به نظرم زیبا نیومد و امروز دوباره شروع کردم به نوشتن چون دیگه زیبایی اش نیست که برام مهمه بلکه صداقت نوشته ام و سانسور نشدن کلمات برای قشنگ تر شدن جمله هام و حسهام که عریان در متنم جریان پیدا می کنه برام لذت بخش و مهمه . دیگه نمی خوام با نوشته هام آدمها را مبهوت و شگفت زده کنم فقط می خوام خستگی روزها را از تنم پاک کنم مرسی من نمی تونستم به قشنگی شما بیانش کنم خیلی لذت بردم.

فرزاد یوسف زاده

لذت خوانده شدن، دلیلی هستش که همه ی ما نوشته هامونو حتی قبل از تکمیل میذاریم رو وب. زود بالاش میزنیم قسمت اول، دوم و ... منم ماه هاست که می خوام بنویسم ولی چون لپ تاپ و یه خونه ی خالی و بی سر و صدا و اندکی خیال راحت هیچ وقت باهم جور نمی شن، به قول خودت گذاشتم برا آینده. ولی جملات بسیار زیبا و شروع های قشنگی که هر روز برای نوشتن در ذهنم پرورش می دم فردای همان روز به خاطر ننوشتن فراموش میشن و به تاریخ می پیوندن اما یه چیزی. وقتی می بینم حسای من شبیه نویسنده ی خوبی مثله تو هستش به خودم می بالم.

جمالو

ما هستیم

مژگان

من فکر میکنم اگر این چراها شما به جاهای خوب ببره خوبه. قطعا چیزهایی رو که شما میدونید و میخونید بقیه ازش بی خبرن! در پی این چراها آزموده که شوید تازه میفهمید چقدر در مکان زندکی نباید کرد . . .

م.ر.گ.

خوب بود ... وصف حال خوبی بود از احوالات ما پس بنویس تا ما بخوانیم ... بنویس ... RUN ... Just RUN ...